Informacje o granicie Strzegomskim i jego wydobyciu

Granit Strzegom

Granit ten pochodzi z okolic Strzegomia (Dolny Śląsk). Kolor szary średnioziarnisty, kolor ziarna: czarny, szary, biały, z przewagą szarego. Wytrzymałość na ściskanie 130 do 190 MPa. Odznacza się szczególnie dobrą łupliwością, polerownością i dobrą blocznością.

Zdjęcie powieszchni szarego granitu strzegom
Zdjęcie powieszchni rudo szarego granitu strzegom
Zdjęcie szaro rudego granitu strzegom wykonane z odległości 1m

Cechy fizyczno-mechaniczne

Lp Cechy Badania wg: Wartości
1 Gęstość objętościowa [g/cm3] PN-B-04100:1966 2.63
2 Nasiąkliwość [%] PN-B-04101:1985 0.30
3 Mrozoodporność - liczba cykli/uszkodzenia/strata masy [%] PN-B-04102:1985 25/bez uszkodzeń/0
4 Wytrzymałość na ściskanie w stanie powietrznosuchym [MPa] PN-B-04110:1984 190.2
5 Wytrzymałość na ściskanie po nasyceniu wodą [MPa] PN-B-04110:1984 158.5
6 Wytrzymałość na ściskanie po zamrażaniu [MPa] PN-B-04110:1984 130.0
7 Wytrzymałość na zginanie w stanie powietrznosuchym [MPa] PN-B-04116:1991 12.4
8 Wytrzymałość na zginanie po nasyceniu wodą [MPa] PN-B-04116:1991 10.6
9 Wytrzymałość na zginanie po zamrażaniu [MPa] PN-B-04116:1991 9.4
10 Ścieralność na tarczy Boehme'go w stanie powietrznosuchym [cm] PN-B-04111:1984 0.16
11 Ścieralność na tarczy Boehme'go w stanie nasycenia wodą [cm] PN-B-04111:1984 0.17
12 Wytrzymałość na uderzenie - zwięzłość PN-B-04111:1967 18

Granit

Jest to skała magmowa typu głębinowego, powstała wskutek powolnego zastygania magmy na dużej głębokości. Składa się z kwarcu, skaleni i miki. Granit ma strukturę ziarnistą. Odznacza się dużą wytrzymałością na ściskanie, wielką odpornością na wpływy atmosferyczne i twardością, daje się dobrze obrabiać i polerować.

Stosowany z powodzeniem do robót elewacyjnych, na posadzki i stopnice, do murów w budowlach inżynierskich oraz w drogownictwie jako krawężnik, kostka.

Jak powstał granit ?

Około 3,8 – 3 mld lat temu głęboko w skorupie ziemskiej przez krystalizację płynnych, rozżarzonych mas pochodzących z płaszcza ziemi, tworzą się plutonity. W przeciwieństwie do wulkanitów, które powstają przez zastyganie wydobywających się na powierzchnię płynnych, rozżarzonych law, plutonity powstają dzięki krzepnięciu magmy głęboko pod powierzchnią Ziemi. Proces ten zakłada występowanie zestalonej skorupy.

Plutonity nie są więc skałami pierwszej generacji. Poprzedzają je pokrywy wulkanicznych skał zieleńcowych. Pod tymi pokrywami dochodzi lokalnie do nagromadzenia się nadzwyczajnej ilość pierwiastków promieniotwórczych. Przy okazji nuklearnych reakcji łańcuchowych uwalniają się wielkie ilości energii termicznej. Nadtapiają one od dołu pokrywy zieleńcowe i tworzą w ten sposób głęboko pod ziemią rozżarzone „dzwony”, w których dzięki przemieszaniu termicznemu może dochodzić do wymiany materiału z magmą płaszcza Ziemi.

W ten sposób magma, intrudująca na nowo w dolną a nawet górną skorupę Ziemi, wygasza reakcję nuklearne, a następnie wolno się ochładza i krzepnie w plutonity. Dlatego liczne, stare masywy zieleńcowe są gęsto poprzekładane tego rodzaju ciałami „dzwonami plutonitów”. Głównymi reprezentantami skał głębinowych są (w kolejności malejącego udziału krzemionki): granit, nieco ciemniejszy dioryt, prawie całkowicie czarne gabro i ciemny, często zielonkawy perydotyt. Granit jest w archaiku najbardziej rozpowszechnioną skałą głębinową i buduje ogromne masywy. Jak już dzisiaj wiadomo, powstaje on nie tylko z ochłodzonej magmy, lecz m.in. także z zastygłych, roztopionych na dużej głębokości skał skorupy ziemskiej. Z chemicznego punktu widzenia granit składa się z różnych tlenków: krzemu, tytanu, glinu, żelaza, manganu, wapnia, sodu i potasu. Z punktu wiszenia mineralogii, zbudowany jest on przeważnie ze skaleni, poza tym z kwarcu, biotytu, muskowitu, jak również z pewnej ilości apatytu i minerałów rudnych. Granit tworzy się od początku Ziemi.

Wydobycie granitu w Polsce

W wielkich kamieniołomach w Polsce najczęściej używanym sprzętem podnośnym są żurawie masztowe lub ładowarki. Bloki granitowe podnosi się się żurawiem lub też wywozi z wyrobiska ładowarką. Granit najłatwiej oddziela się w trzech uprzywilejowanych kierunkach wzajemnie prostopadłych do siebie. Dzięki temu granit w złożu jest niekiedy spękany na naturalne bloki, co należy uwzględnić podczas urabiania złoża. Sposób wyłamywania granitu ze skały uzależnia się właśnie od tych kierunków łatwiejszej oddzielności i od przebiegu warstw skały. W miarę zwiększania się głębokości wydobycia oddzielność granitu pogarsza się, a przebieg warstw jest coraz trudniejszy do określenia.

Podstawową metodą wydobywczą jest odspajanie klinami. Odspajać klinami można: ręcznie korzystając z gniazd na kliny wykonywanych ręcznie lub mechanicznie i klinów stalowych pobijanych ręcznie, albo też hydraulicznie z użyciem otworów wierconych i klinów hydraulicznych.

W Polsce wydobywanie bloków granitu ze złoża odbywa się najczęściej metodą ręczną.

Zdjęcie przedstawiające kamieniołomy granitu znajdujące się w pobliżu Strzegomia
Zdjęcie kamieniołomów granitu, zbliżenie na złoże
Ładowarka wywożąca blok granitu z wyrobiska